Geen categorie 

Over de geschiedenis van het favoriete speelgoed van de boer: de tractor

Tractoren vindt je op de akkers, op het Malieveld in Den Haag of in de speelgoedkast. De tractor is hét symbool van de boer. Over deze veelzijdige machine is onlangs een boek verschenen, die de ontstaansgeschiedenis beschrijft. Saai? Heus niet! Dit boek bevat geen omslachtige technische beschrijvingen, maar barst van de prachtige illustraties.

Het grote tractorenboek

Het tractorboek is geschreven door Femke Paulussen en Yves Segers. Het boek komt voort uit een twee jarig durend project. Het is een wetenschappelijk werk, maar geschreven voor het grote publiek. Daarom is er zo veel aandacht in de vormgeving gestopt. En daarnaast is er een tentoonstelling aan gekoppeld, die het land rondreist.

De oer-tractor

Toch staat er wel een beetje techniek in dit boek geschreven. De techniek bepaalde immers wat de tractor kon, en dat bepaalde weer het succes van de machine. Sinds de ontdekking van de stoommachine werd er geëxperimenteerd met stoomtractoren. Maar deze rokende apparaten waren veel te log voor de Nederlandse landbouw. De echte voorloper van onze huidige tractoren stamt uit 1904, en werd in België tentoon gesteld.

De opmars van de tractor

De tractor was niet meteen een succes. De machines waren lastig te besturen en de Belgische velden maar klein. Daarnaast waren de machines erg prijzig. Na de tweede wereldoorlog begon het echte succes van de tractor. Ten grondslag lag de uitvinding van de luchtband, die veel handiger waren dan de oude ijzeren wielen. Ook groeide het vermogen van de motoren, werd de besturing makkelijker en kon de tractor andere machines aandrijven. Boeren gingen massaal een tractor kopen: van enkele honderden in 1945 tot 24.500 exemplaren tien jaar later!

Maatschappelijke veranderingen en de boer

Traditioneel werkten boeren met paarden. Lange tijd ging het werken met tractoren en paarden nog hand in hand. Immers waren voor veel boeren de machines nog te duur. Naast de technologische ontwikkelingen, was ook de stijging van manueel arbeid en andere sociale ontwikkelingen een reden voor de groeiende populariteit van de tractor. Vanaf de jaren zestig konden ook kleine bedrijven tractoren veroorloven. Dankzij de tractor veranderde ook de sociale structuur van de boer. De tractor versnelde het werk op de ploegen, waardoor de boer ook verder van zijn werk kon gaan wonen.  

Minder boeren

Afgelopen jaar zagen we met regelmaat tractoren op het Malieveld voor boerenprotesten. Dit is niets nieuws. Boerenbetogingen begeleid met tractoren waren van oudsher succesvol, omdat dergelijke protesten eenvoudig het land tot economische stilstand konden brengen! De afgelopen decennia heeft de landbouw al veel klappen te voorduren gekregen. Momenteel werkt er minder dan twee procent van de werkende bevolking in de landbouw. Het aantal tractoren daalt ook. De piek van het aantal tractoren in Nederland was 1990: 110.000 tractoren. Nu is dat aantal gedaald naar zo’n 80.000 exemplaren.

De boer ploegt voort, maar in de toekomst dus op een andere manier.

Related posts

Leave a Comment